Op naar een nieuwe schoolweek

Alle dagen goed onderwijs!

De schoolbesturen van Atlant, Fedra en IJmare (voorheen OPO IJmond) hebben, in samenspraak met schooldirecties, leerkrachten en ouders die in klankbordgroepen hebben meegedacht, een plan ontwikkeld om het lerarentekort het hoofd te bieden. Er zijn niet ineens meer onderwijzers beschikbaar, dus moet het onderwijs anders worden georganiseerd.  

De besturen, samen verantwoordelijk voor 36 scholen in Velsen, Beverwijk en Heemskerk, gaan het anders doen. Om te beginnen op negen scholen –drie van elke stichting– die aan een ‘pilot’ meedoen om te kijken hoe De Nieuwe Schoolweek in de praktijk uitpakt. Veel ouders hebben nog vragen over wat zij zich daarbij moeten voorstellen. In de video hieronder gaan we in gesprek met de bestuurders van Atlant, Fedra en IJmare om op deze vragen zoveel mogelijk antwoord te geven.

Kinderen blijven ‘gewoon’ vijf dagen per week naar school gaan: hoe wordt dat mogelijk gemaakt? Hoe is er bij de keuze voor de aanpak geluisterd naar de ouders? Wat vinden de leerkrachten ervan? Is er goed nagedacht over de knelpunten? Waarom eerst een ‘pilot’ en niet meteen met alle scholen het roer om? Wat zijn vakdocenten nou precies? En wat is de rol van onderwijsassistenten en leraarondersteuners?

Als één ding duidelijk wordt in deze talkshow-setting is het wel dat het lerarentekort nog lang niet is opgelost, maar dat deze drie grote onderwijskoepels in de IJmond er álles aan doen om tóch alle dagen goed onderwijs te blijven bieden.

Video afspelen

Bestuurder Atlant bij IJmondNieuws

Op 19 november 2021 vertelde Annemarie Trouw, bestuursvoorzitter van Atlant Basisonderwijs in Velsen, aan IJmondNieuws al over de problemen rond het lerarentekort. De onderwijskoepels Atlant, Fedra en OPO IJmond zijn op zoek naar een alternatieve invulling van de schoolweek, op een manier die voor alle betrokkenen acceptabel is.

Veelgestelde vragen

Het lerarentekort raakt bijna alle kinderen in het (primair of) basisonderwijs. Voor de scholen van Atlant, Fedra en IJmare alléén al, hebben we het over 10.000 leerlingen. Dat zijn heel veel gezinnen met bezorgde ouders of verzorgers die zich afvragen wat het voor hen gaat betekenen. De leerkrachten, schooldirecties en schoolbesturen begrijpen dat: zij hebben zelf meestal ook gezinnen met kinderen, en zitten met dezelfde problemen als andere ouders. Hoe de nieuwe schoolweek er precies uit gaat zien is nog niet bekend. Welke vragen leven bij heel veel ouders wél, en die proberen we zo goed en eerlijk mogelijk te beantwoorden. Hieronder vindt u antwoord op de meestgestelde vragen van dit moment.

Nee, het tekort aan leerkrachten was er al lang vóór corona. Of dat niet erg genoeg was, is corona er gewoon nog bij gekomen. 

Dat kwam door de coronamaatregelen, of doordat leerkrachten ziek waren of in quarantaine moesten. Maar het lerarentekort hebben we tot nog toe steeds, zo goed en zo kwaad als het ging, kunnen oplossen. 

Nee, het lerarentekort wordt juist steeds groter. Er zijn nu al niet genoeg bevoegde leerkrachten. Dus ook als de coronacrisis voorbij is, hebben we volgend schooljaar niet genoeg mensen voor de klas.

Klopt. Onderwijzend personeel heeft meer salaris gekregen én er zijn maatregelen genomen om de werkdruk aan te pakken. We hebben nu meer personeelsleden per leerling dan een paar jaar geleden: onderwijsassistenten bijvoorbeeld, die helpen de werkdruk verlagen. Maar het tekort aan bevoegde leerkrachten is daarmee niet opgelost.

Dat gebeurt ook wel, maar je moet weten dat een onderwijsassistent niet bevoegd is om voor de klas te staan. De kinderen noemen hen wel juf of meester, maar volgens de wet mogen ze niet zonder begeleiding voor de klas staan.

Ja, maar schooldirecteuren hebben alleen al een dagtaak aan het regelen van de personele bezetting. Dat doen we dus alleen bij uiterste noodzaak. En de intern begeleider is er voor kinderen die extra begeleiding nodig hebben. En je wilt toch dat ieder kind genoeg aandacht en passend onderwijs krijgt.

Van alles! We werken nauw samen met de Pabo’s, om verkorte en flexibele opleidingsmogelijkheden te bieden. Het lukt ook best goed om zij-instromers enthousiast te maken voor het onderwijs. Maar alles valt of staat met het aantal mensen dat de opleiding afrondt en dan dus onderwijsbevoegd is.

Het gaat nog jaren duren. Te weinig havo- en vwo-leerlingen kiezen voor de Pabo. Het lerarentekort is ook een gevolg van de strengere toelatingseisen van de Pabo’s. Denk aan de rekentoets, die werd ingevoerd toen er kritiek was op de rekenvaardigheid van sommige Pabo-studenten. Mensen zeiden: moet zó iemand voor de klas? Nu zijn die eisen strenger, dus vallen er studenten af. De aanmeldingen voor de Pabo zijn zo’n 30% gedaald. Dat lagere aantal studeert over 4 jaar af. En het zijn er lang niet genoeg om de natuurlijke uitstroom van oudere leraren op te vangen.

Ja. Daarom moeten we bedenken hoe de nieuwe schoolweek eruit kan zien. Wachten op meer afgestudeerde studenten gaat ons niet helpen. Ondertussen groeit het tekort, ondanks dat we ook veel volwassenen opleiden tot leraar.

Er is nog geen keuze gemaakt voor een oplossing. Voor nu weten we dat de invulling van de schoolweek gaat veranderen. Bijvoorbeeld een ander lesprogramma met inzet van vakdocenten en/of minder onderwijstijd. Op basis van het haalbaarheidsonderzoek verwachten we hier binnenkort meer informatie over te kunnen geven.

Door het lerarentekort wordt het steeds moeilijker goed onderwijs te bieden aan onze kinderen. De werkdruk neemt door het tekort verder toe. We willen een schoolweek zonder lerarentekort, met goed onderwijs en gelukkige leerlingen en medewerkers. We onderzoeken momenteel hoe we dit voor elkaar kunnen krijgen.

Het lerarentekort raakt ons allemaal. Daarom vragen we directeuren, medewerkers en ouders om met ons mee te denken. Dit doen we in klankbordgroepen. 

Door de klankbordgroepen is een aantal ideeën genoemd. Deze ideeën zijn onder te verdelen in vier thema’s:

  1. Aanvullen van het tekort door onder andere vakdocenten.
  2. Uitbreiden van werkdagen – stimuleren van fulltime werken.
  3. Behouden van werknemers.
  4. Verminderen van onderwijstijd.

Inmiddels hebben we een beeld van welke ideeën haalbaar zijn. Daarmee is het eerste gedeelte van het onderzoek klaar. We gaan deze ideeën verder uitwerken en/of uitproberen tijdens een pilot met 9 scholen. We hopen binnenkort te kunnen vertellen welke ideeën dit zijn en hoe het tijdspad eruit ziet.

We nemen de tijd om veranderingen met de teams goed voor te bereiden en ouders hierover te informeren. Het is mogelijk dat sommige scholen eerder starten met de nieuwe schoolweek en andere scholen pas later. We onderzoeken nu welke ideeën haalbaar zijn. Naar verwachting begint de praktische uitrol van het pilotproject op 9 scholen in januari 2023.